Głos Pacjenta Onkologicznego Nr 2/2018 (30)

15 „Głos Pacjenta Onkologicznego” nr 2, kwiecień 2018 Projekt realizowany ze środków PFRON Onkologia dziecięca wiednio aktywność i wykorzystuje terapię ruchem do odtworzenia: siły mięśniowej, zakresu ruchu, stabilizacji stawowej, ko- rekcji postawy, prawidłowych wzorców ruchowych. Dobre efekty w rehabilitacji młodszych dzieci, a szczególnie dzieci leczących się na oddziałach onkologicznych, przynosi także terapia przez zabawę w postaci arte- terapii (czyli terapii przez sztukę) . Może być z powodzeniem stosowana dla utrwa- lenia działań terapeutycznych. Szczegól- nie dobroczynny jej wpływ zauważamy w przypadku pacjentów z niedowładem połowiczym, u których aktywizacja stro- ny porażonej jest utrudniona . U tej grupy pacjentów oprócz stosowanej standardowej terapii z pomocą przychodzi nam, fizjote- rapeutom dobroczynny wpływ tej formy zabawy. Dzięki niej możemy wpływać na poprawę m.in. sprawności manipulacyj- nej dłoni, poprawić motorykę małą (czyli precyzyjne ruchy dłoni i palców), napięcie mięśniowe dłoni i palców, sprawności ma- nualne i grafomotoryczne, czynności sa- moobsługowe. Wymuszanie standardowej terapii, odbieranej przez dzieci jako ciąg niekończących się ćwiczeń, jest mało efektywne i postrzegane przez niektórych pacjentów jako kolejny niechciany element w procesie leczenia. Dlatego w oparciu o metody, np. NDT- Bobath czy PNF możemy jako fizjoterapeuci tworzyć krótkie programy terapii w postaci „zabaw terapeutycznych”, dzięki czemu rehabilitacja staje się bardziej przystępna i daje nadzieję na trwalszy efekt końcowy. Założenia metody NDT-Bobath ( neu- rodevelopmental treatment ) najlepiej tłumaczy cytat autorstwa samego Kare- la Bobatha: My nie uczymy ruchów, lecz umożliwiamy ich wykonanie. Głównym celem rehabilitacji wg NDT-Bobath jest przygotowanie dzieci z zaburzeniami ru- chowymi do jak najbardziej samodziel- nego funkcjonowania. W jaki sposób? Na to pytanie nie ma jednej odpowiedzi, ani nie ma zestawu gotowych ćwiczeń. Każde dziecko jest przecież inne, ma nieco inny problem, dlatego też wymaga indywidual- nego podejścia. Usprawnianie tą metodą mogą prowadzić wyłącznie certyfikowani terapeuci NDT-Bobath, którzy zdanym egzaminem potwierdzili znajomość zagad- nień związanych z tym rodzajem uspraw- niania. Natomiast terapia metodą PNF ( Prorioceptive Neuromuscular Facilitation , torowanie nerwowo-mięśniowe) polega na pracy nad funkcją, której chory po- trzebuje . W tej terapii wykorzystywane są silne i zdrowe regiony ciała. Umożliwia to pełne wykorzystanie rezerw tkwiących w organizmie. Chory powinien być part- nerem fizjoterapeuty, określającym zakres i granice działania. To on ustala cele terapii. Terapeuta ma w tym wypadku rolę dorad- czą. Dziecku do prawidłowego rozwoju po- trzebna jest dynamika (skakanie, wspi- nanie się, bieganie, obroty itd.), aby móc ćwiczyć swój aparat ruchu . Dlatego za- bawy, takie jak granie w gumę czy taniec, idealnie wpisują się w te założenia. Jeże- li przestrzeń na oddziale na to pozwala, możemy na przykład porozrzucać po sali pudła kartonowe różnej wielkości, a po- tem budować z nich wieże. Dziecko już w trakcie takiej zabawy wspina się na pal- ce, zmienia pozycję, klęka, wstaje itd. czyli tak naprawdę „ćwiczy” mięśnie osłabione przez długotrwałe leżenie w łóżku. Zgod- nie z myślą prekursora polskiej rehabilita- cji prof. Wiktora Degi: Ruch może zastąpić każde lekarstwo, ale żadne lekarstwo nie zastąpi ruchu – dobrze jeżeli plan ćwiczeń dobierany jest indywidualnie do schorze- nia pacjenta, sprawności i wydolności. I tu wracamy do sedna, czyli zasadności obecności fizjoterapeuty w ośrodkach on- kologicznych. Deficyt ruchu w tak małym stopniu zauważany jako problem na oddziałach przewlekłych może skutkować wtórnymi zaburzeniami ze strony różnych ukła- dów (m. in. oddechowego, nerwowego, trawiennego, krążenia, narządu ruchu). Obecnie nie ma już wątpliwości co do za- sadności stosowania fizjoterapii, jako jed- nej ze składowych leczenia onkologicznego (dyskusyjne jest jedynie stosowanie fizyko- terapii*), a jednak w praktyce jest rzadko stosowana. * Fizykoterapia – jedna z form fizjoterapii, w której na organizm oddziałuje się różnymi bodźcami fizyczny- mi (np. elektroterapia – prądy różnej częstotliwości, magnetoterapia – oddziaływanie polem magnetycz- nym, światłoterapia – laser, promienie IR, itp.). Foto. Archiwum Fundacji Iskierka