Głos Pacjenta Onkologicznego Nr 2/2018 (30)

16 „Głos Pacjenta Onkologicznego” nr 2, kwiecień 2018 Projekt realizowany ze środków PFRON Rehabilitacja Korzyści z aktywności fizycznej dla pacjentów onkologicznych Wykonywanie ćwiczeń fizycznych i re- kreacyjne uprawianie aktywności ruchowej przez osoby leczone z powodu nowotwo- rów przez wiele lat wzbudzało obawy i nie- pewność. Współcześnie wielu autorów badań naukowych jednoznacznie wskazu- je, że aktywność fizyczna jest skuteczną metodą zarówno pierwotnej jak i wtór- nej profilaktyki chorób nowotworowych i odgrywa kluczową rolę w przywracaniu sprawności fizycznej oraz poprawie ja- kości życia. Ćwiczenia ruchowe zalecane są w każdej fazie leczenia choroby nowo- tworowej. Oprócz przywracania, poprawy i podtrzymania sprawności i wydolności fizycznej pacjentów ćwiczenia mogą zapo- biegać powikłaniom i zmniejszać niepo- żądane objawy ze strony układu krążenia, oddechowego, nerwowego czy pokarmo- wego. Podejmowanie ćwiczeń fizycznych podczas chemioterapii łagodzi ból, wymio- ty i nudności oraz zaparcia i biegunki. Nie ma wątpliwości, że ćwiczenia fizycz- ne mają korzystne działanie na obniżanie poziomu zmęczenia w tzw. zespole zmę- czenia nowotworowego (ZZN) , który jest jednym z najczęściej występujących niepo- żądanych objawów leczenia onkologiczne- go i obserwuje się go u ponad 60% osób. Zespół zmęczenia nowotworowego wy- stępuje, kiedy wykonywanie codziennych czynności – nawet tych podstawowych – wywołuje zmęczenie. Stan „wyczerpa- nia” organizmu wywołany ZZN zaburza zdolność dbania o siebie i mocno ograni- cza samodzielne funkcjonowanie. W tak trudnej sytuacji, stopniowe wprowadzenie regularnej aktywności fizycznej może być jedynym sposobem przerwania błędnego koła, w którym zmęczenie, będąc obja- wem niskiej wydolności, staje się również przyczyną unikania ruchu. Ruch jest czynnikiem poprawiającym skuteczność leczenia przeciwnowotworo- wego a odpowiednio dawkowany może być traktowany jako prewencja wtórna, czyli działanie zapobiegające nawrotom choroby. Uważa się, że systematyczna ak- tywność ruchowa może zmniejszać ryzyko wystąpienia, np. raka piersi poprzez ko- rzystny wpływ na regulację hormonalną (obniżenie poziomu estronu, estradiolu i wolnego estradiolu). Inny możliwy me- chanizm zależności pomiędzy aktywnością ruchową a zachorowaniem na nowotwór dotyczy funkcji immunologicznej oraz me- tabolicznej. Ćwiczenia fizyczne znacząco obniżają poziom insuliny, glukozy i trójgli- cerydów oraz podnoszą wartość choleste- rolu HDL, które to czynniki są powiązane z rozwojem niektórych nowotworów. Oprócz bezpośrednich mechanizmów fi- zjologicznych aktywność ruchowa może wpływać na rozładowanie negatywnych emocji, stresu psychicznego, poprawiać samopoczucie, a także może mieć pośred- nio ochronny wpływ na organizm. Styl ży- cia, w którym na stałe wpisany jest aktywny sposób spędzania czasu wolnego, wiąże się często z innymi pozytywnymi zachowa- niami zdrowotnymi – odpowiednią dietą, ograniczeniem spożywania alkoholu, nie- paleniem papierosów. Rodzaj i forma ćwiczeń W leczeniu onkologicznym ważnym za- gadnieniem jest dobór odpowiedniego rodzaju, intensywności, czasu i form ak- tywności ruchowej. Dr Magdalena Górska-Doś pracuje w Zakładzie Fizjoterapii Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu. Jej zainteresowania badawcze to aktywność fizyczna osób leczonych z powodu nowotworów złośliwych oraz powikłania i zaburzenia czynnościowe pacjentów po raku piersi. Od 20 lat współpracuje z Federacją Stowarzyszeń Amazonek oraz z Gorzowskim Stowarzyszeniem Amazonek. Aktywność fizyczna a leczenie nowotworowe Amazonki na treningu Nordic Walking