Głos Pacjenta Onkologicznego Nr 2/2018 (30)

20 „Głos Pacjenta Onkologicznego” nr 2, kwiecień 2018 Projekt realizowany ze środków PFRON Jakość życia w chorobie nowotworowej Odpowiednio zbilansowana dieta w trakcie leczenia chorób nowotworowych jest ważnym elementem wspomagającym terapię. Dzięki niej możliwe jest zmniejsze- nie ryzyka rozwoju niedożywienia, zapobie- ganie niedoborom składników odżywczych i utrzymanie prawidłowej masy ciała. Co więcej, prawidłowy sposób żywienia może poprawić skuteczność leczenia, wzmacnia- jąc układ odpornościowy oraz zmniejszając dolegliwości i nasilenie skutków ubocznych terapii onkologicznych. Dla pacjentów leczonych z powodu raka nerki i dróg moczowych nie ma jednej uniwersalnej diety, ponieważ każ- dy chory ma inne potrzeby żywieniowe związane z płcią, wiekiem, aktywnością fizyczną, stanem odżywienia i ewentual- nymi chorobami współistniejącymi, ale również z dolegliwościami, rodzajem le- czenia i stopniem zaawansowania choroby. Dlatego dieta obejmująca dokładną ilość kalorii, białka, tłuszczu, węglowodanów, witamin, składników mineralnych i wody powinna być dostosowana indywidulanie przez dietetyka. Pewne ogólne wskazówki żywieniowe dla pacjentów z nowotwora- mi nerki lub pęcherza moczowego są uni- wersalne i warto je stosować niezależnie od etapu choroby, a także po zakończeniu leczenia, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu choroby nowotworowej. Ilość, rodzaj i częstotliwość posiłków Zapotrzebowanie organizmu na skład- niki odżywcze w trakcie leczenia no- wotworu może zwiększyć się nawet o ¼ w porównaniu do tego sprzed cho- roby . Aby sprostać tym potrzebom i nie dopuścić do utraty masy ciała, każdego dnia należy dostarczać z pożywieniem od- powiedniej ilości kalorii, węglowodanów, białka i tłuszczu. Łatwiej to realizować, kie- dy posiłków jest więcej w ciągu dnia (przy- najmniej 4–5, w tym 3 główne: śniadanie, obiad, kolacja i 1–2 mniejsze przekąski). Częste posiłki pozwalają efektywniej wy- korzystać zawarte w diecie składniki, nie obciążając nadmiernie nerek i pęcherza moczowego . Spożywanie mniejszych po- siłków kilka razy w ciągu dnia w odstępach nie większych niż 3-4 godziny ułatwia też pracę żołądka, wątroby, trzustki i jelit, ko- rzystnie wpływa na trawienie, pozwala uniknąć bólów brzucha, uczucia nadmier- nego wypełnienia, nudności i biegunek. Niezmiernie ważne jest, aby możliwie jak najbardziej urozmaicać dietę zarów- no w okresie leczenia, jak i po jego za- kończeniu . Mała różnorodność diety może skutkować szkodliwym niedoborem lub nadmiarem niektórych składników odżyw- czych w organizmie (każdy produkt jest bogatym źródłem innych składników). Do komponowania posiłków najlepiej wybierać produkty świeże, naturalne, niskoprzetworzone, zawierające jak najmniej soli, cukru, słodzików, syropów glukozowo-fruktozowych, tłuszczów nasyconych i trans, utwardzanych olejów roślinnych, aromatów dymu wędzarniczego, sztucznych barwników i aromatów, konserwantów, regulatorów kwasowości itp. W praktyce oznacza to, że np. zamiast owocowego jogurtu lepiej wybrać naturalny i połączyć go z musem ze świeżych lub du- szonych owoców; pastę jajeczną lub rybną przygotować samodzielnie dodając ulubione zioła, a wędlinę produkowaną przemysłowo zastąpić upieczonym w domu mięsem. Ważne są również techniki gastrono- miczne stosowane do przygotowania posiłków. Przede wszystkim należy elimi- nować mocno wysmażone lub grillowane tradycyjnie mięso i ryby. Spieczenie po- wierzchni tych produktów powoduje wy- tworzenie rakotwórczych substancji, które dla organizmu chorego będą dodatkowym obciążeniem. Zdecydowanie zdrowszym rozwiązaniem będzie gotowanie, duszenie bez obsmażania, pieczenie w folii lub na- czyniu żaroodpornym. Prawidłowo zbilansowana dieta Wwiększości posiłków należy spożywać różnorodne produkty zbożowe: natural- ne płatki, pieczywo, kasze, ryż, makarony. Produkty z pełnego przemiału (pełnoziar- niste pieczywo, płatki owsiane naturalne, grube kasze, niełuskany ryż czy makarony z mąki razowej) zawierają węglowodany złożone, białko oraz dużą ilość cennych wi- tamin z grupy B, kwasu foliowego, selenu, cynku, magnezu. Z tego powodu warto, aby były stałym elementem diety osoby chorej na nowotwór nerki i pęcherza moczowego. Są one również źródłem znacznej ilości błonnika pokarmowego, dlatego osoby nie spożywające dotychczas takich pro- duktów powinny włączać je do swojej diety stopniowo. A te, u których wystę- pują dolegliwości żołądkowo-jelitowe (np. w okresie naświetlań pęcherza moczowego lub w trakcie immunoterapii stosowanej w leczeniu raka nerki) powinny wybierać produkty zbożowe o mniejszej ilości błon- Mgr inż. Iwona Sajór, kierownik Pracowni Prewencji i Leczenia Żywieniowego Nowotworów w Instytucie Żywności i Żywienia, członek Polskiego Towarzystwa Dietetyki i Stowarzyszenia Polska Unia Onkologii przedstawia zalecenia żywieniowe dla pacjentów z rakiem nerki i pęcherza moczowego w trakcie i po zakończeniu leczenia, które warto stosować, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu choroby nowotworowej. Zalecenia dietetyczne dla pacjentów z rakiem nerki i pęcherza moczowego