Głos Pacjenta Onkologicznego Nr 2/2018 (30)

21 „Głos Pacjenta Onkologicznego” nr 2, kwiecień 2018 Projekt realizowany ze środków PFRON nika, czyli jaśniejsze pieczywo, płatki bły- skawiczne, drobne makarony i kasze, biały ryż lub produkty pełnoziarniste, a następ- nie gotować do miękkości i miksować. Niezbędnym składnikiem większości posiłków osoby chorej na nowotwór nerki i pęcherza moczowego powinny być róż- nokolorowe warzywa i owoce . W postaci surowej zachowują one więcej antyoksydan- tów i jeśli tylko pozwala na to stan chorego, powinien on zjadać przynajmniej połowę dziennej ilości warzyw i owoców właśnie w takiej formie. Większe spożycie surowych warzyw i owoców jest przeciwwskazane bezpośrednio po operacji chirurgicznej, w okresie radioterapii, chemioterapii oraz immunoterapii. Również w sytuacji, gdy występują bóle brzucha, wymioty lub biegunka należy zrezygnować z surowych warzyw i owoców na korzyść gotowanych w wodzie lub na parze, blanszowanych, du- szonych albo pieczonych. W okresie inten- sywnego leczenia raka nerki lub pęcherza moczowego nie są zalecane suche nasiona roślin strączkowych (fasola, groch, soja, soczewica, ciecierzyca), ponieważ są cięż- kostrawne i mogą powodować wzdęcia oraz dyskomfort w jamie brzusznej. Przynajmniej w 3 posiłkach każdego dnia powinny znaleźć się produkty dostar- czające pełnowartościowego białka – ryby morskie (dorsz, mintaj, sola, łosoś, halibut), chude mięso (kurczak, indyk, mięso z kró- lika), jaja, sery twarogowe, jogurty, kefiry, mleko. Zawarte w nich białko jest konieczne do szybszego gojenia się ran pooperacyj- nych, regeneracji komórek uszkodzonych w czasie naświetlania lub pod wpływem chemioterapii, do prawidłowej pracy wątro- by i układu odpornościowego. Osoby poddane usunięciu nerki zaję- tej przez nowotwór powinny rozkładać produkty wysokobiałkowe równomiernie pomiędzy posiłkami w ciągu dnia i nie doprowadzać do kumulacji tego składnika w jednym posiłku. Dzięki temu druga ner- ka nie będzie nadmiernie obciążona i szyb- ciej przejmie funkcje tej usuniętej. Jeśli jednak z jakiegokolwiek powodu nerka nie jest w pełni wydolna, ilość białka w diecie powinna być dostosowana indywidualnie w zależności od aktualnych wyników ba- dań diagnostycznych. Chorzy z nowotworem pęcherza moczo- wego, leczeni radioterapią mogą przej- ściowo nie tolerować laktozy – cukru zawartego w produktach mlecznych. Naj- częściej objawia się to kurczowymi bólami brzucha, wzdęciami i biegunką . Podobne dolegliwości mogą okresowo występo- wać u pacjentów z nowotworami nerki poddawanych immunoterapii . Aby unik- nąć nieprzyjemnych dolegliwości należy czasowo wykluczyć surowe mleko, kefiry oraz sery z niepasteryzowanego mleka. Można spróbować zastąpić je gotowanym mlekiem bezlaktozowym, jogurtem lub serami z mleka pasteryzowanego. Jeśli jed- nak te produkty również nie są tolerowane, konieczne jest wyeliminowanie mleka i po- zostałych przetworów mlecznych na czas leczenia przeciwnowotworowego. Kolejnym niezbędnym składnikiem diety są tłuszcze, które ułatwiają przy- swajanie witamin A, E, D i K, a niektóre prawdopodobnie mogą zmniejszać stan zapalny towarzyszący chorobie nowotwo- rowej. Szczególnie cenne są wielonienasy- cone kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3 obecne w olejach roślinnych (rzepakowy, lniany, oliwa z oliwek), orzechach, awoka- do, siemieniu lnianym i rybach morskich. Warto zadbać, aby wchodziły one w skład posiłków, np. olejem można skropić wa- rzywa, kasze, ryż lub makarony; mielone orzechy lub siemię można dodawać do owsianki lub koktajlu warzywno-owoco- wego; oliwę do zup-kremów, a z awokado i jajka przygotować pastę kanapkową. Nie można zapomnieć o odpowiedniej ilości napojów, które nawodnią orga- nizm, ale również pozwolą pozbyć się tok- sycznych składników przemiany materii. Osoby z nowotworami nerki i pęcherza moczowego powinny pić często niewiel- kie ilości napojów z wody przegotowanej lub niskozmineralizowej wody mineral- nej. Chorzy ci powinni unikać spożywania napojów gazowanych, coli, oranżady oraz tzw. nektarów, napojów i wód smakowych – zawierają cukier, słodziki, sól, fosfor oraz wiele sztucznych dodatków. Nie jest też zalecane nadużywanie mocnych herbat i kawy. Ilość napojów w diecie uzależniona jest od sprawności nerek i pęcherza moczo- wego oraz może być odmienna w zależno- ści od sposobu leczenia, dlatego najlepiej skonsultować to z lekarzem prowadzącym. Czego nie należy spożywać Osoby, które przebyły resekcję nerki lub pęcherza moczowego powinny elimino- wać z diety produkty i potrawy zawierające dużo sodu i fosforu, ponieważ zdolność wy- dalania obu składników ulega pogorszeniu. Zbyt duża ilość sodu prowadzi do zatrzymy- wania wody w organizmie, obrzęków i nad- ciśnienia tętniczego, a długotrwały nadmiar fosforu zmniejsza stężenie wapnia we krwi, co może prowadzić do rozwoju osteoporozy. Do produktów, których powinni unikać pacjenci z rakiem nerki lub pęcherza moczowego, jak również osoby wyleczone z tych nowotworów, należą: • marynaty, produkty wędzone, konserwy, wędliny • kostki rosołowe, zupy i sosy w proszku, przyprawy z glutaminianem sodu • podroby, smalec, słonina, boczek, tłuste mięsa (wieprzowina, wołowina, barani- na, kaczka, gęś) • potrawy typu fast-food • chipsy, słone paluszki, solone orzechy, frytki • sery żółte, topione, typu feta, mleko skondensowane • margaryny utwardzane stosowane do pieczenia • napoje gazowane, wody wysokozminera- lizowane • cukier, słodycze, pieczywo cukiernicze • suche nasiona roślin strączkowych (soja, soczewica, groch, fasola) • grzyby suszone, pieczarki, kiszonki • skorupiaki • alkohol Jakość życia w chorobie nowotworowej Bibliografia: 1. Arends J., Bachman P., Baracos V., et al.: ESPEN guidelines on nutrition in cancer patients , Clinical Nutrition, 2016, http:// dx.doi.org/10.1016/j.clnu.2016.07.015 2. Kłęk S., Jankowski M., Kruszewski W.J. i wsp.: Standardy leczenia żywieniowego w onkologii. Nowotwory Journal of Oncology, 2015, 65, 4, 3, 210–337. 3. Krzakowski M., Kawecki A. [red]: Nowotwory złośliwe. Postępowanie wielodyscyplinarne. Tom II. Wydawnictwo Czelej, Lublin, 2012 4. National Cancer Institute. Eating Hints Before, During, and After Cancer . 2011. www.cancer.gov/publications/patient- education/eating-hints on May 20, 2015. 5. Longo T.A., Gopalakrishna A., Fantony J.J. et all.: Effect of diet on bladder cancer survivors. Journal of Clinical Oncology , 2016, 34, 2 suppl, 437–437.