Głos Pacjenta Onkologicznego Nr 6/2018 (34)

28 „Głos Pacjenta Onkologicznego” nr 6, grudzień 2018 Projekt realizowany ze środków PFRON Z badania zrealizowanego przez insty- tut badawczy ARC Rynek i Opinia na zlecenie firmy Novartis wynika, że 83% Polaków uważa, iż morfologię powin- niśmy wykonywać co najmniej raz na 12 miesięcy, ale 43% z nas wykonuje ją rzadziej, niż to zalecają eksperci. Po- nad połowa Polaków (52%) uważa, że morfologia jest obowiązkowym bada- niem zlecanym w ramach okresowych badań medycyny pracy. Tymczasem od 1996 roku morfologia krwi nie jest ba- daniem obowiązkowym dla wszystkich pracowników. Morfologia nie jest też kojarzona jako badanie pozwalające wykryć poważne choroby krwi. Co pią- ty badany (19%) wskazał białaczkę, jako chorobę, wwykryciu której może pomóc morfologia, jeszcze mniej osób (17%) wymieniło inne choroby nowotworowe. Wyzwanie Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów (KRN) w ciągu ostat- nich trzech dekad liczba zachorowań na nowotwory układu krwiotwór- czego i chłonnego wzrosła ponad dwukrotnie. Prognozy demograficzne i epidemiologiczne nie są optymistycz- ne – starzejące się społeczeństwo bę- dzie przekładać się na coraz większą liczbę pacjentów hematologicznych. Każdego roku w Polsce stwierdza się też ok. 1100–1200 nowych zachorowań na nowotwory wśród dzieci do 17 roku życia. Najczęstszym nowotworem wie- ku dziecięcego w Polsce są nowotwory układu krwiotwórczego – białaczki. Stanowią one ok. 26% wszystkich no- wotworów dziecięcych. – Objawy chorób hematologicznych są niespecyficzne, mogą przypominać in- fekcje (np. gorączka, poty – szczególnie nocne, osłabienie), ale również jednym z objawów chorób hematologicznych, wynikających z zaburzeń odporno- ści, mogą być nawracające zakażenia. Dlatego też wczesna diagnostyka – klu- czowa dla powodzenia terapii – może być utrudniona – mówi prof. dr hab. n. med. Ewa Lech-Marańda, konsul- tant krajowy w dziedzinie hematolo- gii. Przykładowo, przewlekła białaczka szpikowa rozwija się powoli, dając ob- jawy ogólne i niejednoznaczne, takie jak zmęczenie, uczucie pełności w le- wej części jamy brzusznej, utrata masy ciała, krwawienie, gorączka, utrata apetytu, nawracające zakażenia. Wy- jątkową grupą pacjentów są osoby starsze, które często swój stan zdrowia tłumaczą podeszłymwiekiem, a mogą np. chorować na mielofibrozę – jeden z rzadszych, lecz wyjątkowo groźnych nowotworów krwi. – U dzieci choroby hematologiczne mogą mieć bardzo istotny wpływ na ich późniejszy rozwój – mówi prof. Wojciech Młynarski, kierownik Kli- niki Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytetu Medycz- nego w Łodzi. Mało osób jest świado- mych tego, że niedokrwistość (anemia), u małego dziecka istotnie wpływa ne- gatywnie na jego intelekt w przyszłości. Przy czym niedokrwistość z niedoboru żelaza jest jedną z najczęstszych chorób przewlekłych u dzieci jednocześnie jedną z nielicznych, które możemy skutecznie i szybko wyleczyć – dodaje. Objawy niespecyficzne Poprawa wykrywalności chorób he- matologicznych to główny cel kampa- nii edukacyjnej „Odpowiedź masz we krwi”, wokół którego zgromadziło się szerokie grono Partnerów: Polskie Towarzystwo Hematologów i Trans- fuzjologów, Polskie Towarzystwo Onkologii i Hematologii Dziecięcej, Instytut Hematologii i Transfuzjo- logii oraz Polska Koalicja Pacjentów Onkologicznych. Patronat honorowy nad kampanią objęli konsultant kra- jowy w dziedzinie hematologii – prof. nadzw. dr hab. n. med. Ewa Lech- -Marańda oraz konsultant krajowy w dziedzinie medycyny pracy, lek. Pa- weł Wdówik . – Dzięki stałemu postępowi medycyny i codziennej pracy lekarzy hematolo- gów, sukcesywnie poprawia się długość i jakość życia chorych zmagających się z chorobami krwi. Co więcej, bieg niektó- rych chorób, w tymm.in. przewlekłej bia- łaczki szpikowej, udało się odwrócić. Dla nas lekarzy kluczowe jest jednak to, aby pacjenci trafili do nas jak najwcześniej – od razu, gdy widzą u siebie niepoko- jące objawy. Stąd tak ważna jest eduka- cja od podstaw – uświadamiająca, które z sygnałów wysyłanych przez nasz orga- nizm mogą potencjalnie oznaczać choro- bę, w tym nawet nowotworową – mówi dr hab. n. med. Tomasz Sacha z Kate- dry i Kliniki Hematologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie oraz Szpitala Uniwersytec- kiego w Krakowie, przewodniczący Sek- cji Hematologii Molekularnej Polskiego Towarzystwa Genetyki Człowieka. Odpowiedź masz we krwi Pierwsze podejrzenie choroby nowo- tworowej, w oparciu o wywiad z pa- cjentem i wynik badania morfologii krwi obwodowej, może postawić lekarz rodzinny, a w wielu wypadkach może także bardzo precyzyjnie ukierunkować dalszą diagnostykę. Wśród chorób hema- tologicznych są też takie, które początko- wo nie dają objawów – np. w przypadku przewlekłej białaczki limfocytowej ok. 30% chorych w chwili rozpoznania nie ma żadnych objawów i zgłasza się do le- karza wyłącznie z powodu limfocytozy wykrytej w morfologii krwi obwodowej zleconej jako rutynowe badanie kontrolne. Kampanie Tempo życia i ilość obowiązków niejednokrotnie sprawiają, że ignorujemy pierwsze objawy choroby. Niespecyficzne objawy chorób krwi – zmęczenie, utrata masy ciała, nocne poty, gorączka – bywają szczególnie mylące. Celem kampanii edukacyjnej Odpowiedź masz we krwi jest upowszechnienie wiedzy nt. objawów chorób krwi i przypomnienie: nieprawidłowości w funkcjach krwi pozwala wykryć podstawowe badanie, jakim jest morfologia krwi obwodowej.