Głos Pacjenta Onkologicznego Nr 2/2019 (35)

18 „Głos Pacjenta Onkologicznego” nr 2, kwiecień 2019 Projekt realizowany ze środków PFRON Diagnostyka Pani profesor, pacjent, u którego lekarz pierwszego kontaktu podej- rzewa raka płuca powinien zostać skierowany do jakiego specjalisty – pulmonologa czy onkologa? Przede wszystkim, lekarz podsta- wowej opieki zdrowotnej, czyli le- karz rodzinny powinien wykonać badanie przeglądowe klatki piersio- wej w dwóch projekcjach: przednio- -tylnej i bocznej. Wtedy podejrzenie zostanie poparte badaniem, które po- zwala względnie dobrze uwidocznić narządy klatki piersiowej i ewentual- nie umocnić się w tym podejrzeniu. Z wynikiem pacjent powinien zostać skierowany do dalszej diagnosty- ki specjalistycznej do pulmonologa lub jeśli w ocenie lekarza rodzinne- go uzasadniają to zmiany widoczne na radiogramie – bezpośrednio do torakochirurga. Proszę pamiętać, że o ile u części pacjentów widzimy zmiany w radiogramie, które wska- zują na chorobę nowotworową w ob- rębie klatki piersiowej, to objawy raka płuca są niecharakterystyczne i nierzadko nie są poparte ewident- nie nieprawidłowym przeglądowym badaniem radiologicznym. Najczęst- szą dolegliwością jest kaszel, objaw charakterystyczny dla wielu innych problemów zdrowotnych. Niepokoją- cym symptomem są również zmiany w charakterze kaszlu przewlekłego, ale również duszność, krwioplucie, czy utrata masy ciała. Jakie badania w pierwszej kolejno- ści powinien mieć wykonany chory, aby potwierdzić lub wykluczyć raka płuca? Podstawowym badaniem jest tomo- grafia komputerowa, która znacznie dokładniej niż radiogram pozwala uwidocznić struktury klatki piersiowej: oskrzela, miąższ płucny, ale też węzły chłonne, opłucną, ścianę klatki piersio- wej. Tomografia umożliwia komplek- sową ocenę od szyi aż po górną część jamy brzusznej. Na skanach poszuku- jemy zmian, których w zdrowych płu- cach nie widzimy, oceniamy również węzły chłonne. Jeśli diagnostyka wstępna – bada- nie obrazowe wskazuje na nowotwór płuca, jakie jest dalsze postępowanie diagnostyczne? Na tym etapie, dzięki wiedzy pozy- skanej z tomografii prowadzimy dia- gnostykę bardziej ukierunkowaną. To bardzo ważne, bo nowotwór może roz- wijać się w różny sposób, na przykład typowo jako guz lub też w formie na- cieku w ścianie oskrzela. Wówczas ko- nieczne jest wykonanie bronchoskopii. Zawsze też dążymy do biopsji, czyli po- brania materiału do oceny patomorfo- logicznej, bezpośrednio z podejrzanej zmiany lub z powiększonych węzłów chłonnych. Biopsja, bronchoskopia – czym róż- nią się te badania? Biopsja – jak wspominałam – to po- branie tkanki lub komórek do bada- nia patomorfologicznego. Natomiast bronchoskopia polega na wprowa- dzeniu elastycznego światłowodu do oskrzeli. Ocena ściany oskrzeli przez doświadczonego lekarza ma kluczowe znaczenie dla wartości diagnozy, jej wiarygodności. Podczas bronchoskopii możemy również wykonać biopsję. Od- mianą bronchoskopii jest tzw. EBUS, czyli badanie wykonane bronchosko- pem wyposażonym w głowicę ultra- sonograficzną, co pozwala dokładnie ocenić struktury, które wydają się po- dejrzane. EBUS znacząco ułatwia wy- konanie biopsji igłowej. Nakłucie jest wykonywane pod kontrolą USG w spo- sób celowany na miejsce potencjalnie zmienione chorobowo lub powięk- szony węzeł chłonny. Bronchoskopem docieramy tylko do zmian położonych śródoskrzelowo, bądź w miąższu płuca bezpośrednio w sąsiedztwie oskrze- li. Alternatywnym scenariuszem jest biopsja igłowa bezpośrednio przez ścianę klatki piersiowej. Wykonuje się ją w sytuacji, kiedy zmiana jest położo- na obwodowo, daleko od oskrzeli. Czy pacjent powinien się specjalnie przygotować do tych inwazyjnych ba- dań? Bronchoskopię wykonujemy na czczo, zazwyczaj w warunkach szpi- talnych, rzadziej w warunkach ambu- latoryjnych. W dniu badania należy Prof. dr hab. n. med. Joanna Chrostowska-Wynimko – pulmonolog, specjalista w zakresie laboratoryjnej immunologii medycznej, zastępca ds. Naukowych Dyrektora, a także kierownik Zakładu Genetyki i Immunologii Klinicznej Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc wWarszawie. Pełni funkcję Sekretarza Generalnego Elekta Europejskiego Towarzystwa Chorób Płuc – największego towarzystwa pulmonologicznego na świecie. Z prof. Joanną Chrostowską-Wynimko rozmawiamy o tym jak powinna wyglądać ścieżka diagnostyki pacjenta z rakiem płuca i jakie przeszkody stoją przed pacjentem i lekarzem, aby ją pokonać. Ścieżka diagnostyki pacjenta z rakiem płuca