Głos Pacjenta Onkologicznego Nr 2/2019 (35)

20 „Głos Pacjenta Onkologicznego” nr 2, kwiecień 2019 Projekt realizowany ze środków PFRON patomorfologicznego. Bardzo często, zwłaszcza w wysokim stopniu zaawan- sowania choroby, dysponujemy jedynie materiałem komórkowym, czyli cyto- logią na przykład pobieraną poprzez nakłucie węzłów chłonnych. Jej ocena nie jest łatwa, wymaga doświadczenia i znacznie większego nakładu pracy ze strony patologa. Zawsze prosimy o określenie typu i podtypu raka płu- ca, co wymaga dodatkowych badań. A patologów niestety brakuje. Nie za- wsze też wyposażenie pracowni pozwa- la na tak dokładną analizę materiału diagnostycznego. W moim Instytucie jesteśmy w niezwykle komfortowej sy- tuacji, mamy na miejscu doskonały Za- kład Patologii, w którym diagnostyka trwa szybko i jest prowadzona zgodnie z najwyższymi standardami światowy- mi. Natomiast w Polsce bywa różnie. Należy też podkreślić kwestię źle ro- zumianej wolności gospodarczej. Do niedawna nie istniał w naszym kraju żaden mechanizm oceny jakościowej zakładów realizujących diagnosty- kę patomorfologiczną, brakowało też regulacji dotyczących norm jakości badań. Szpitale ogłaszając przetargi, kierowały się tylko ceną kontraktowa- nej usługi. Szczęśliwie Ministerstwo Zdrowia wprowadziło odpowiednie przepisy i certyfikacje pracowni. Nie- stety w diagnostyce molekularnej nadal kontraktacja prowadzona jest przede wszystkim w oparciu o cenę. Świateł- kiem w tunelu jest wymóg wprowadzo- ny od 1 stycznia do programu lekowego, który stanowi, że diagnostyka moleku- larna może być wykonywana jedynie w laboratoriach, które dla danego testu i biomarkera mają aktualny certyfikat Europejskiego Programu Kontroli Ja- kości. To jest pierwszy krok w bardzo dobrą stronę. Natomiast problemem nadal pozostaje, kluczowy z punktu wi- dzenia chorych, brak kompleksowości badań diagnostycznych. Nierzadko jest tak, że szpital kontraktuje analizę po- szczególnych biomarkerów w zupełnie różnych ośrodkach, geograficznie bar- dzo odległych. Materiału biopsyjnego nie można podzielić, trzeba go kolejno wysyłać do poszczególnych laborato- riów. W mojej opinii konieczne jest, aby tego typu trudne przecież bada- nia były analizowane w wybranych, wyspecjalizowanych ośrodkach, które dysponują zarówno doświadczonymi patologami, jak i pracownią molekular- ną. Do tego potrzebna jest jednak wola decydentów. O ile brakuje nam patomorfologów, to chyba mamy wielu biologów mole- kularnych, to bardzo popularny kie- runek w ostatnich latach? Biolodzy molekularni są doskona- le przygotowani merytorycznie, ale mamy problem z ich statusem zawo- dowym. Osoby z tytułem magistra biologii, ze specjalnością biologia mo- lekularna, mogą pracować w labora- torium, prowadzić badania naukowe, ale nie mają uprawnień do prowadze- nia badań diagnostycznych, interpre- tacji i wydawania wyników. To prawo przysługuje wyłącznie osobom, które posiadają tytuł diagnosty laborato- ryjnego. Uzyskują go automatycznie osoby kończące studia w zakresie analityki medycznej, z uprawnieniem dotyczącym wszystkich procedur dia- gnostycznych. Tymczasem zakres ich kształcenia w przedmiocie biologia molekularna jest znacznie skromniej- szy. W sensie technicznym biolodzy molekularni wiedzą więc więcej, ale nie mają przygotowania medycznego. Moim zdaniem ten problem wymaga pilnego rozwiązania. Na przykład od- powiedniego poszerzenia programu kształcenia biologów. W tej chwili, jeśli decydują się wejść w ścieżkę dia- gnostyczną, konieczne jest ukończenie odpłatnych studiów podyplomowych, nawet dwuletnich. Po zdaniu egza- minów otrzymują tytuł diagnosty, co otwiera drogę do dalszego kształcenia specjalistycznego w zakresie laborato- ryjnej genetyki medycznej czy immu- nologii medycznej. Podsumowując, jak powinna wy- glądać ścieżka diagnostyki pacjenta z podejrzeniem raka płuca? W razie podejrzenia nowotworu płu- ca konieczne jest wykonanie badań obrazowych. Potem w zależności od wyniku, zlecana jest bronchoskopia z biopsją lub nakłucie przezklatkowe, oraz oczywiście badanie patomorfolo- giczne materiału biopsyjnego. Drugim etapem jest seria badań mających oce- nić stopień zaawansowania nowotworu oraz analiza biomarkerów. Rozmawiała Aleksandra Rudnicka Diagnostyka