Głos Pacjenta Onkologicznego Nr 2/2020 (41)

Temat numeru Projekt realizowany ze środków PFRON „Głos Pacjenta Onkologicznego” nr 2, kwiecień 2020 14 Dr n. med. Agnieszka Kolasińska-Ćwikła – specjalista onkologii klinicznej i mgr Joanna Machnowska – pielęgniarka onkologiczna odpowiadają na najczęściej zadawane pytania dotyczące możliwości przyjmowania terapii farmakologicznych przez pacjentów onkologicznych w warunkach domowych. Farmakoterapia w warunkach domowych Czy są terapie onkologiczne, które pacjent z nowotwo- rem może przyjmować w domu? A jeśli tak, to jakie? dr Agnieszka Kolasińska-Ćwikła: Leczenie doustne, czyli stosowanie tabletek przeciwnowotworowych, które należy przyjmować przez kilka-kilkanaście dni, raz lub kilka razy dziennie jest naturalnie przeznaczone do podawania w śro- dowisku domowym. Inna forma to pompka elastomerowa, wypełniona lekiem cytostatycznym, którą pielęgniarka podłą- cza w szpitalu, a cały kilkudniowy czas wchłaniania leku pacjent spędza w domu, co niektórym chorym umożliwia nawet kontynuację wykonywania obowiązków zawodowych. Oczywiście są to formy leczenia w domu przeznaczone dla wyselekcjonowanych chorych, bez znaczących obciążeń inter- nistycznych, którzy w sposób bezpieczny będą mogli korzystać z takich form terapii. mgr Joanna Machnowska: Inne leki, które pacjent może przyjmować w domu, to te przygotowane w formie goto- wych do podania ampułkostrzykawek, do wstrzyknięć podskórnych lub domięśniowych. W przypadku leków w ampułce, trzeba je umiejętnie nabrać do strzykawki i podać w odpowiednim czasie pacjentowi i to ewidentnie praca dla pielęgniarki. Natomiast podanie leku w ampułkostrzykawce – to dosłownie moment, a sama konstrukcja ampułkostrzy- kawki sprawia, że może być on podany w odpowiednim czasie z zachowaniem wszelkich zasad bezpieczeństwa przez samego pacjenta. Po odpowiednim przeszkoleniu pacjent może sobie wstrzyknąć lek sam lub może to zrobić, np. członek jego rodzi- ny. Warto nadmienić, że obecne formy ampułkostrzykawek też się zmieniały. Wcześniej były mniejsze, cieńsze, trudniej- sze w użyciu dla pacjentów z ograniczoną mobilnością rąk. I tu niezwykle ważny okazał się głos pacjentów oraz perso- nelu medycznego z wielu ośrodków na całym świecie, aby ampułkostrzykawka ewoluowała tak, by była dla nich jak naj- wygodniejsza, najbezpieczniejsza i najłatwiejsza w użyciu. dr Agnieszka Kolasińska-Ćwikła: Oczywiście, niektórzy pacjenci i tak preferują podanie leku w ośrodku przez pielęgniarkę, a przy okazji odbycie wizyty kontrolnej u leka- rza. Jednak dla pacjentów, którzy musieliby raz w miesiącu pokonywać wiele kilometrów, żeby dostać lek, forma leku w tabletkach, w pompie elastomerowej czy ampułkostrzykaw- ce jest doskonałym rozwiązaniem. Takich chorych mamy wielu, ponieważ nowotwory, które leczymy w naszej klinice, wymagają wysokospecjalistycznej diagnostyki i leczenia, dlatego pacjenci, którzy chcą być leczeni w ośrodku o dużym doświadczeniu w tej dziedzinie, przyjeżdżają do naszego szpi- tala w Warszawie z całej Polski. Wydanie leku na kilka podań zmniejsza częstotliwość wizyt w ośrodku onkologicznym, ale wymaga odpowiedniego przeszkolenia pacjenta lub członka rodziny, pod kątem przechowywania i prawidłowego poda- wania leku. Jednak możliwość leczenia w warunkach do- mowych, ma ogromne znacznie dla jakości życia chorego, zwłaszcza w chorobach przewlekłych, którymi są obecnie niektóre nowotwory. Jak leczenie prowadzone przez pacjenta onkologicznego w domu może wpłynąć na skuteczność terapii i jej bezpie- czeństwo? mgr Joanna Machnowska: Powodzenie terapii zależy m.in. od skuteczności danego leku i tu ani lekarz ani pacjent wpły- wu nie mają. Natomiast regularne przyjmowanie leków, przestrzeganie dawek, godzin i częstotliwości przyjmowania, stosowanie się do zaleceń lekarsko-pielęgniarskich mają istotny wpływ na pozytywny efekt leczenia. Każdy pacjent, który rozpoczyna leczenie onkologiczne w warunkach do- mowych jest szczegółowo poinformowany najpierw przez lekarza, a następnie przez pielęgniarkę na co ma zwracać szczególną uwagę podczas leczenia. Edukacja w formie prostego, zwięzłego przekazu, uzupełnionego o informacje pisemne pomoże uniknąć błędnych interpretacji zaleceń, a co za tym idzie podniesie poziom bezpieczeństwa chorego. Jakie warunki muszą być spełnione, by pacjent mógł przyjmować leczenie onkologiczne w domu? Na co w szcze- gólności powinno zwrócić się uwagę? dr Agnieszka Kolasińska-Ćwikła: Nie w każdym przypadku pacjentowi można zaproponować leczenie w warunkach do- mowych, zależy to od rozpoznania i planu leczenia danego nowotworu, ale także od wymagań proceduralnych, a więc np. rozliczeń z NFZ. Pacjent, któremu lekarz zaproponuje możli- wość samodzielnego przyjmowania leków w domu musi wyra- zić na to zgodę i mieć świadomość, że będzie to wymagało od niego samodyscypliny w przestrzeganiu zaleceń lekarskich dotyczących przyjmowania leków. Plan leczenia przygotowu- je lekarz onkolog i w porozumieniu z pacjentem podejmuje decyzję o możliwości prowadzenia leczenia w warunkach do- mowych. Zależy to od dostępności takiego leczenia w danym rozpoznaniu i gotowości pacjenta do podjęcia aktywnego współudziału w leczeniu. Warto, aby pacjent przy przygotowy- waniu planu leczenia zapytał lekarza, czy w jego przypadku istnieje możliwość prowadzenia terapii w warunkach domowych. Jaki jest podział kompetencji pomiędzy lekarzem a pielęg- niarką w prowadzeniu opieki nad pacjentem onkologicz- nym leczonym w warunkach domowych?