Głos Pacjenta Onkologicznego Nr 2/2020 (41)

Standardy opieki onkologicznej Projekt realizowany ze środków PFRON „Głos Pacjenta Onkologicznego” nr 2, kwiecień 2020 16 To bardzo ważne, bo dziś w większości ośrodków onkologicznych nie leczy się marskości wątroby. Pacjent z rakiem wątrobowokomór- kowym wymaga wielospecjalistycznej opieki zespołu złożonego z lekarzy różnych specjalności: chirurga wą- troby, gastroenterologa, hepatologa, onkologa, radiologa interwencyjnego i transplantologa, a także wsparcia dietetyka i psychoonkologa. Ten typ nowotworu powinien być prowadzony w wyspecjalizowanych oś- rodkach, gdzie możliwe są spotkania wielospecjalistyczne i omówienie każ- dego chorego celem doboru najlepszej opcji terapeutycznej. Leczenie operacyjne, transplantacja i metody leczenia lokoregionalnego Leczenie operacyjne raka wątroby jest jedyną skuteczną metodą mogącą prowadzić do wyleczenia , ale niestety kwalifikuje się do niej zaledwie ok. 30% pacjentów – tych z niewielkim guzem, bez przerzutów, z wydolną wątrobą, w dobrym stanie ogólnym. Jeśli resekcja guza nie jest możliwa, ale zmiana jest niewielka i spełnione są pewne warun- ki wg tzw. kryteriów mediolańskich, to chory może być kandydatem do przeszczepienia wątroby. Transplanta- cja wątroby jest jednoczesnym lecze- niem dwóch chorób: marskości, która w końcowym etapie doprowadzi do nie- wydolności wątroby, oraz nowotworu. W przypadku braku możliwości le- czenia operacyjnego, kiedy choroba jest ograniczona do wątroby, istnieją metody leczenia lokoregionalnego, które mają na celu niszczenie zmian nowotworowych. W raku wątrobowo- komórkowym, w zależności od sytuacji klinicznej, stosuje się: termiczną abla- cję, czyli niszczenie guza za pomocą fal o długości zbliżonej do fal radiowych, krioablację, chemoembolizację dotę- tniczą oraz radioembolizację z użyciem cząsteczek znakowanych izotopem radioaktywnym. Leczenie systemowe raka wątrobowokomórkowego Leczenie systemowe polega na od- działywaniu przez daną substancję na cały organizm. Ma na celu spowolnie- nie choroby i wydłużenie życia chorych z rakiem wątrobowokomórkowym, któ- rzy nie kwalifikują się do innych metod leczenia. Już od 13 lat stosowane jest leczenie ukierunkowane molekularnie, potocz- nie nazywane leczeniem celowanym, które blokuje szlaki sygnałowe zaan- gażowane w rozwój raka wątrobowo- komórkowego. Molekularne terapie celowane to strategia ukierunkowana na swoiste struktury komórek patolo- gicznych związane z procesami proli- feracyjnymi, czyli namnażania komórek nowotworowych. Jednym z pierwszych leków ukierun- kowanych molekularnie zastosowanych w paliatywnym leczeniu raka pierwot- nego wątroby był i nadal jest inhibitor wielokinazynowy pierwszej generacji , który w badaniach klinicznych wyka- zał wydłużenie życia pacjentów z tym nowotworem. Obecnie dostępny jest też w pierwszej linii lek nowej ge- neracji z grupy inhibitorów kinaz tyrozynowych. Niestety chorzy w Polsce mają ograniczony dostęp nawet w I linii leczenia do stosowanej standardowo na świecie terapii inhibitorem wielokinazynowym pierwszej generacji, gdyż jest ona obwarowana szeregiem ograniczeń w ramach programu lekowego. Nie jest ona refundowana przez NFZ, jeśli u chorego są przerzuty nowotworu poza wątrobę, do okolicznych węzłów chłonnych albo do innych narządów. Leki ukierunkowane molekularnie, które hamują szlaki sygnałowe zaanga- żowane w rozwój raka wątrobowoko- mórkowego, mają ogromne znaczenie w leczeniu chorych nieoperacyjnych lub niekwalifikujących się do innych terapii lokoregionalnych. Zastosowanie inhibitora kinaz tyrozynowych pierw- szej generacji w I linii wydłuża przeży- cie bez progresji choroby o ok. 10-13 miesięcy pod warunkiem, że leczenie będzie dobrze tolerowane. Możliwość zastosowania kolejnej linii leczenia, to szansa na przedłużenie życia o kolejne kilkanaście miesięcy. Obecna sytuacja z dostępem do leków dla chorych z rozsiewem poza- wątrobowym jest źródłem frustracji ekspertów i lekarzy zajmujących się leczeniem pacjentów z rakiem wątro- bowokomórkowym. Badania naukowe dowodzą, że terapia inhibitorem kinaz tyrozynowych przynosi korzyść także chorym z przerzutami. Niestety, nie mamy tym pacjentom nic do zapro- ponowania poza leczeniem objawowym, czyli skierowanym na objawy choroby a nie na jego przyczynę, czyli nowotwór. Ostatnie lata przyniosły wiele nowych terapii w raku pierwotnym wątroby. Niestety, nasi chorzy nie mają dostępu do II linii leczenia, nie mamy dla nich opcji terapeutycznych, poza skierowaniem ich do opieki objawowej. Dotyczy to zarówno tych chorych, którzy co prawda zakwalifikowali się do programu lekowego, ale nie odnieśli finalnie korzyści z zastosowanej terapii, jak i tych, którzy nie tolerowali leczenia w I linii. Te  nowe terapie, leki z grupy inhibitorów kinaz tyrozynowych nowych generacji mogłyby przedłużyć życie tym chorym o kilkanaście miesięcy. Zmiany gwarantujące dostęp do leków II linii w leczeniu pacjentów z rakiem wątrobowokomórkowym są konieczne. Tym bardziej, że z uwagi na wzrost przypadków marskości wątroby i późną wykrywalność raka wątroby, przypadkównieoperacyjnych, z przerzu- tami, będzie coraz więcej, szczególnie teraz w dobie COVID-19. Artykuł powstał przy wsparciu firmy Ipsen Poland Sp. z o.o. DR-PL-000016 Pełny tekst artykułu na: www.glospacjenta.pl/leczenie