Głos Pacjenta Onkologicznego Nr 2/2020 (41)

Standardy opieki onkologicznej Projekt realizowany ze środków PFRON „Głos Pacjenta Onkologicznego” nr 2, kwiecień 2020 18 Pytania, które powinieneś/aś zadać swojemu lekarzowi rodzinnemu: • Czy objawy, które zauważyłem/am mogą wskazywać na raka wątroby? • Jakie badania obrazowe powinienem/am wykonać, w jakiej kolejności, aby potwierdzić to podejrzenie? • Czy na tym etapie potrzebne są inne badania? Jakie? • Jakie są czynniki ryzyka zwiększające możliwość zachorowania na raka wątroby? • Do jakiego specjalisty powinienem/am się udać, skoro te niepokojące objawy nadal się utrzymują? Gdzie takiego specjalistę znajdę? • Czy dostanę od pani/a doktor/a skierowanie do specjalisty? • Czy mogę prosić o wystawienie karty DiLO, by przyspieszyć proces diagnostyki w kierunku nowotworu? W celu potwierdzenia lub wykluczenia podejrzenia raka wątroby udaj się na wizytę do lekarza specjalisty gastrologa, hepatologa lub onkologa, który zleci wykonanie specjalistycznych badań diagnostycznych wskazanych w Twoim przypadku, takich jak: Badana obrazowe: • wielofazowe badania tomografii komputerowej (TK), także z kontrastem, czułość tego badania wynosi około 69% przy 93% swoistości, • rezonans magnetyczny (MRI) po podaniu dożylnie środka kontrastującego (DCE MRI); na podstawie ostatnich danych rezonans magnetyczny wykazuje wyższą czułość i swoistość, mieszczącą się w zakresie od 85 do 100%, • alternatywnie badanie USG z podaniem dożylnie środka kontrastującego (CEUS) poprawiającego skuteczność tego badania w wykryciu drobnych zmian nowotworowych. Biopsja – wykonana jedną z poniższych metod – umożliwia pobranie materiału tkankowego do badania patomorfologicznego, którego celem jest ustalenie rozpoznania: • biopsja gruboigłowa najczęściej z zastosowaniem igły typu true cut – wprowadzenie igły do wątroby, także pod kontrolą USG lub tomografii komputerowej, • zabieg laparaskopowy wprowadzenie przez małe nacięcia w podbrzuszu urządzenia zaopatrzonego w kamerę wideo, umożliwiającego obejrzenie wątroby, a także pobranie materiału do badania patomorfologicznego, • otwarta operacja, pobranie tkanki poprzez duże nacięcie w podbrzuszu. Pytania, jakie powinieneś/aś zadać swojemu lekarzowi specjaliście: • Jakiego rodzaju badania diagnostyczne będę miał/a wykonane? • Jaki typ biopsji zostanie u mnie wykonany (cienkoigłowa, zbieg laparoskopowy, otwarta operacja)? • Jak się mam przygotować do tych zabiegów? • Czy są to zabiegi bolesne, jakiego typu znieczulenie otrzymam? • Jak przeprowadzane są te badania? • Czy wykonanie tych badań wymaga przyjęcia na oddział? • Jakie są możliwe powikłania po biopsji? • Jak długo czeka się na wyniki tych badań diagnostycznych? UWAGA! Powinieneś wiedzieć, że przypadku wątpliwości w rozpoznaniu u Ciebie raka wątroby na podstawie diagnostyki obrazowej badaniem rozstrzygającym jest biopsja gruboigłowa, która powinna być wykonywana, jeśli jest to możliwe technicznie, przynajmniej w zmianie dominującej, podejrzanej o raka wątroby. 1. Na podstawie wyniku badania obrazowego i/lub pobranego materiału tkankowego lekarz wykluczy lub potwierdzi obecność raka wątroby. 2. W przypadku potwierdzenia u Ciebie choroby nowotworowej na podstawie biopsji patomorfolog postawi ostateczne rozpoznanie, czyli określi typ nowo- tworu – rak wątrobowokomórkowy lub inny rodzaj nowotworu np. rak przerzutowy lub rak wątroby neuroendokrynny. 3. Jeśli wynik badania patomorfologicznego potwierdzi u Ciebie raka wątrobowokomórkowego, lekarz zleci ocenę klinicznego stopnia zaawansowania choroby, w oparciu o określenie rozmiaru guza, zajęcia węzłów chłonnych, występowania przerzutów do kości czy płuca na podstawie badań z wykorzystaniem różnych technik obrazowych – tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego czy badania PET (pozytonowa emisyjna tomografia, która nie jest metodą zalecaną do rozpoznawania wczesnych postaci HCC, ale może być przydatna w późniejszych stadiach choroby w celu wykluczenia pozawątrobowej lokalizacji raka). 4. Jeśli jesteś pacjentem/ką z marskością wątroby, rozpoznanie raka wątroby u Ciebie: • powinno być oparte o kryteria badań obrazowych bądź obrazowych i testu AFP lub w rzadkich przypadkach wątpliwości, co do natury zmian uwidocznio- nych w badaniach obrazowych, w oparciu o rozpoznanie patologiczne, • nieinwazyjne kryteria rozpoznania raka wątroby mogą być stosowane tylko w przypadku guzków o wymiarze ≥2 cm, przy założeniu wysokiego prawdopodobieństwa dodatniego testu w kierunku raka wątroby, • u chorych z marskością wątroby z guzkiem wielkości 1-2 cm rozpoznanie HCC musi opierać się na 2 kontrastowych badaniach obrazowych, a wyjątkowo na ocenie histopatologicznej (biopsja) dokonanej przez patomorfologa specjalizującego się w chorobach wątroby, • w diagnostyce obrazowej różnicowanej należy wykluczyć wewnątrzwątrobowego raka z dróg żółciowych (CCC – cholangiocarcinoma ) oraz mieszaną postać nowotworu tego rodzaju z rakiem wątrobowokomórkowym (HCC) oraz nowotwór pierwotny neuroendokrynny wątroby. 5. Jeśli jesteś pacjentem/ką o nie potwierdzonej marskości wymagana jest u Ciebie diagnostyka różnicowa – potwierdzenie patologiczne materiału bioptycznego/operacyjnego w kierunku wykluczenia/potwierdzenia innych zmian takich jak: hiperwaskularne przerzuty z innego rodzaju nowotworu, czy gruczolak wątrobowokomórkowy. KROK 3 DIAGNOSTYKA WSTĘPNA – wizyta u lekarza specjalisty, badania obrazowe, biopsja KROK 4 DIAGNOSTYKA POGŁĘBIONA – rozpoznanie, ocena stopnia zaawansowania Pytania, które powinieneś/aś zadać swojemu lekarzowi prowadzącemu: • Jakie jest ostateczne rozpoznanie – czy badania potwierdziły, czy wykluczyły u mnie raka wątroby? • Jaki mam typ raka wątroby? • Czy zostaną u mnie przeprowadzone