Głos Pacjenta Onkologicznego Nr 2/2020 (41)

Standardy opieki onkologicznej „Głos Pacjenta Onkologicznego” nr 2, kwiecień 2020 19 Projekt realizowany ze środków PFRON UWAGA! Opóźnione ostateczne rozpoznanie raka wątroby na podstawie zmian przekraczających 2 cmmoże wiązać się z niepowodzeniem leczenia radykalnego i/ lub wczesną wznową, niezależnie czy zmiana będzie wycięta czy usunięta lokalnie z uwagi na rozwój guzków satelitarnych oraz mikroskopową inwazję naczyń poza obszar guza. Dlatego w raku wątroby bardzo ważne jest postawienie właściwej diagnozy przy rozmiarze zmiany o wielkości mniejszej niż 2 cm. badania w kierunku wykluczenia/potwierdzenia innych zmian nowotworowych raka wątroby? • Jakie będę miał/a wykonane badania obrazowe w celu oceny stopnia zaawansowania choroby? • Jak mam się przygotować do tych badań? • Jak długo będę czekała na wyniki badań oceniających stopień zaawansowania choroby i potwierdzających przerzuty? KROK 5 LECZENIE – wybór metody i ośrodka 1. Konsylium lekarskie (chirurg onkolog, radioterapeuta, onkolog kliniczny, hepatolog a także inni specjaliści) na podstawie rozpoznania patomorfologicznego, stanu zaawansowania choroby przedstawi Ci optymalną metodę leczenia. Masz prawo zapytać, czy w tym lub innych ośrodkach są dostępne inne terapie, które można u Ciebie zastosować. Jeśli tak – wybór metody leczenia i ośrodka należy do Ciebie. 2. Powinieneś/aś jednak wiedzieć, że nie każda metoda leczenia jest dla Ciebie odpowiednia, jej wybór zależy od Twojego wieku, ogólnego stanu zdrowia, chorób współistniejących, a także od Twojego stanu klinicznego w związku z rozpoznaniem raka wątroby: liczby, wielkości i umiejscowienia zmian w wątrobie, stopnia jej wydolności, występowania marskości, obecności przerzutów i możliwych działań niepożądanych. 3. Przed rozpoczęciem leczenia możesz zasięgnąć drugiej opinii, aby upewnić się czy podjąłeś/aś właściwą decyzję dotyczącą wyboru leczenia. 4. Także do Ciebie należy wybór ośrodka, który przeprowadzi wskazane leczenie. Ważne jest, aby był to tzw. ośrodek referencyjny, który ma doświadczenie w leczeniu raka wątroby i prowadzi opiekę w sposób kompleksowy, ma dostęp do nowoczesnych terapii i wielospecjalistyczny zespół składający się z: chirurga, radioterapeuty, transplantologa, hepatologa, gastroenterologa, onkologa, psychologa, pielęgniarki onkologicznej i dietetyka klinicznego, a także zapewni Ci koordynatora leczenia. 5. Leczenie chirurgiczne – jeśli jesteś pacjentem/ką we wczesnym stadium raka wątroby w 1 lub 2 stopniu zaawansowania nowotworu i w dobrym ogólnym stanie zdrowia, możesz mieć przeprowadzone leczenie chirurgiczne w specjalistycznym ośrodku polegające na: a/ hepatektomii, czyli usunięciu części wątroby zajętej przez komórki nowotworowe wraz z marginesem zdrowej tkanki otaczającej guzy nowotworowe; zabieg ten może być przeprowadzony u osób, u których wątroba jest wydolna i nie mają przerzutów do węzłów chłonnych i innych narządów, b/ przeszczepieniu (transplantacji) wątroby od zmarłego dawcy lub jej fragmentu od żyjącego dawcy (w Polsce tylko operacje rodzinne u dzieci); ta metoda leczenia jest możliwa u pacjentów: • u których zmiany są małe i rak nie dał przerzutów, • dla których znaleziono dawcę o zgodności tkankowej, zgodność grupy krwi w grupach głównych, czyli A, B, 0, • spełniających tzw. kryteria mediolańskie, z pojedynczym ogniskiem raka wątrobowokomórkowego o średnicy równej lub niższej niż 5 cm lub nie więcej niż 3 zmiany o średnicy równej lub niższej niż 3 cm każda, • którzy otrzymali pozytywną decyzję wielospecjalistycznego kolegium kwalifikacyjnego, na podstawie której pacjent może być zgłoszony do Krajowej Listy Oczekujących prowadzonej przez Poltransplant. c/ ablacji, w przypadku niemożliwości wykonania powyższych procedur. 6. Jeśli jesteś pacjentem/ką, u którego rak wątrobowokomórkowy dał przerzuty do innych organów i nie kwalifikujesz się do leczenia operacyjnego, możliwe jest zastosowanie najnowszych metod ablacyjnych (niszczących tkankę guza) takich jak termoablacja, embolizacja czy brachyterapia. 7. Termoablacja – prądem o częstotliwości radiowej (RF) lub mikrofalowa, polega na nakłuciu (przezskórnym lub śródoperacyjnym) guza sondą połączoną z generatorem fal i doprowadzeniu do jego martwicy w następstwie działania wysokiej temperatury, ma ona zastosowanie w przypadku guzów o średnicy nie większej niż 4–5 cm, których jest nie więcej niż 5 w miąższu wątroby. 8. Embolizacja: a/ przeznaczyniowa chemoembolizacja, (TACE, Transarterial Chemoembolization ) polega na wprowadzeniu cewnika do tętnicy wątrobowej poprzez nakłucie tętnicy (najczęściej udowej) i podaniu w obszar zajęty przez nowotwór mikrosfer lub Lipiodolu połączonych z chemioterapeutykiem; może być po- wtarzana i ma niewiele działań niepożądanych, przeciwwskazaniem do zastosowania jest obecność licznych ognisk nowotworu w obu płatach wątroby oraz guza o średnicy ≥10 cm, b/ radioembolizacja (SIRT, Selective Internal Radiation Therapy ) metoda leczenia celowanego u chorych z zajęciem wątroby przez proces nowotworowy – stosuje się u chorych z guzami wątroby, zarówno pierwotnymi oraz guzami pochodzącymi z innych narządów, dających przerzuty do wątroby (np. rak jelita grubego, melanoma gałki ocznej, rak piersi); kwalifikacja dotyczy chorych tylko ze zmianami wątroby lub kiedy zmiany w wątrobie są dominujące. 9. Brachyterapia pod kontrolą tomografii komputerowej polega na precyzyjnym umieszczeniu źródła promieniotwórczego w zmianie nowotworowej, co pozwala na zniszczenie nowotworu z jednoczesnym oszczędzeniem zdrowych tkanek wokół guza. Umożliwia terapię guzów o średnicy >5 cm oraz zmian zlokali- zowanych w okolicy wnęki wątroby, w pobliżu dużych naczyń oraz przewodów żółciowych, jak również innych struktur przyległych do wątroby (jelita czy żołądek); • do brachyterapii kwalifikowani są pacjenci z nowotworami pierwotnymi lub wtórnymi wątroby (głównie przerzuty raka jelita grubego oraz rak wątrobo- wokomórkowy), progresją po leczeniu systemowym, brakiem możliwości resekcji zmiany, zmianami pojedynczymi lub zmianą dominującą wśród kilku mniejszych, zmianą o położeniu i wielkości umożliwiających założenie aplikatorów, • metoda bezpieczna i efektywna; jakość życia chorych poddanych tej metodzie leczenia jest wysoka, a leczenie jest dobrze tolerowane, • może być użyta nie tylko jako opcja leczenia paliatywnego, ale może stanowić dodatkową opcję terapeutyczną, tzw. terapię pomostową do ponownego zabiegu operacyjnego z zamiarem wyleczenia. 10. Inną metodą leczenia, która może być u ciebie zastosowana jest farmakoterapia: leki celowane, przeciwciała monoklonalne. 11. Leczenie celowane to strategia ukierunkowana na swoiste struktury komórek raka związane z procesami namnażania komórek nowotworowych.