Głos Pacjenta Onkologicznego Nr 3/3030 (42)

Rehabilitacja Projekt realizowany ze środków PFRON „Głos Pacjenta Onkologicznego” nr 3, czerwiec 2020 28 bie elementy ćwiczeń kondycyjnych, wytrzymałościowych, siłowych, rozciągających i relaksacyjnych, a także pracy nad równowagą. Należy pamiętać, iż warunkiem osiągnięcia wi- docznych rezultatów wynikających z uprawiania ćwiczeń ruchowych jest systematyczność, prawidłowa technika ich wykonywania oraz właściwa intensywność, dostosowywana do aktualnych możliwości psychofizycznych pacjenta. Ograniczenia w stosowaniu aktywności fizycznej Wszyscy pacjenci hematoonkologiczni, po wykonaniu badania dla potrzeb rehabilitacji i określeniu ich możliwości funkcjonalnych, powinni zostać objęci zindywidualizowanym programem terapeutycznym. Należy jednak pamiętać, iż proces usprawniania powi- nien uwzględniać aktualny stan chorego, a także wybrane objawy, które mogą pojawiać się w trakcie leczenia i mogą w istotny sposób rzutować na możliwości wysiłkowe pa- cjenta lub znacząco je ograniczać: • Niedokrwistość Jeśli poziom hemoglobiny jest mniejszy niż 8,0 g/100 ml krwi, należy unikać intensywnych ćwiczeń, które wymaga- ją dostarczania dużych ilości tlenu. W tym przypadku zdecydowanie nie powinno się zalecać ćwiczeń wykony- wanych metodą ciągłą. Fizjoterapeuta powinien rozważyć możliwość zastosowania wysiłku u pacjenta z dużą nie- dokrwistością, biorąc pod uwagę przede wszystkim stan kliniczny chorego. • Neutropenia W przypadku niskiego stężenia granulocytów obojęt- nochłonnych należy wyeliminować takie formy ruchu, których wykonywanie mogłoby narazić pacjenta na infek- cję, np. ćwiczenia grupowe lub pływanie na basenie. • Trombocytopenia Zmniejszenie liczby płytek krwi wymaga ograniczenia takich warunków, w których mogłoby dojść do krwa- wienia, np. sportów kontaktowych typu piłka nożna czy boks. Nie należy jednak rezygnować całkowicie z wysiłku fizycznego, gdyż nie stwierdzono w żadnych badaniach naukowych korelacji między kontrolowaną aktywnością ruchową a występowaniem epizodów krwawienia. Tak jak w powyższych przypadkach, przy doborze ćwiczeń naj- ważniejsza jest fachowa ocena kliniczna pacjenta. • Ryzyko złamania kości Ćwiczenia fizyczne wzmacniają nasz układ szkieletowy, w związku z tym przy prawidłowej ocenie kostnej nie ma przeciwwskazań do ich podejmowania. Jeżeli natomiast ist- nieje udokumentowane ryzyko złamania patologicznego, wówczas należy unikać tych form ruchu, które związane są z dużym ryzykiem urazu. • Zaburzenia koordynacji i równowagi Zapewniamy bezpieczeństwo, poprzez dobór odpowiedniej pozycji wyjściowej do ćwiczeń (należy ograniczać wysiłki wykonywane w pozycji stojącej) oraz unikanie niestabilne- go podłoża. • Chemioterapia Ograniczeniem aktywności ruchowej chorych na nowotwo- ry może być leczenie systemowe. Złe samopoczucie, osłabie- nie, nudności i wymioty mogą stanowić przeciwwskazanie do wysiłku fizycznego. Jest to kwestia bardzo indywidualna i zróżnicowana osobniczo, w związku z tym należy dostoso- wać program usprawniania do możliwości pacjenta. • Ciężkie wyniszczenie, gorączka, duszność, bóle kości i skrajne zmęczenie W każdym z tych przypadków podejmowanie wysiłków fi- zycznych jest przeciwwskazane. Należy wyjaśnić przyczynę ich występowania. Od tego bowiem zależeć będzie dalsze postępowanie terapeutyczne. Rehabilitacja powinna stanowić integralną część leczenia hematoonkologicznego. Współpraca fizjoterapeuty z pacjentem może decydować o powodzeniu całego złożonego procesu leczenia. Coraz częściej potwierdzają to wyniki prac badawczych z całego świata. Źródło: Koncepcja błędnego koła zmęczenia. Rehabilitac- ja w onkologii, redakcja Marek Woźniewski, Jan Kornafel, Wrocław 2010