Głos Pacjenta Onkologicznego Nr 5/2020 (44)

Temat numeru „Głos Pacjenta Onkologicznego” nr 5, październik 2020 19 Projekt realizowany ze środków PFRON Rozmowa z dr n. o zdrowiu inż. Małgorzatą Lorek, dyrektor Narodowego Centrum Krwi o funkcjonowaniu systemu krwiodawstwa i krwiolecznictwa w Polsce oraz aktualnych zadaniach, jakie stoją przed placówkami krwiodawstwa w dobie pandemii. Jak funkcjonuje system krwiodawstwa w Polsce, co jest jego podstawą prawną i organizacyjną? Głównym aktem prawnym określającym zasady krwiodaw- stwa i krwiolecznictwa jest ustawa o publicznej służbie krwi. Zgodnie z przywołanym aktem prawnym w Polsce jednostka- mi uprawnionymi do pobierania krwi i jej składników są Regionalne Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa (21), Wojskowe Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa (1) oraz Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa Minister- stwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (1). Krew i jej składniki można również oddać w Oddziałach Terenowych (130 OT RCKiK + 7 stacji terenowych WCKiK), a także w mobilnych punktach pobierania krwi, czy podczas orga- nizowanych ekip wyjazdowych. Jednostki organizacyjne publicznej służy krwi, o których mowa powyżej wyposażone są w odpowiedni sprzęt oraz infrastrukturę umożliwiające przeprowadzenie procesu pobierania krwi, bądź jej składników z zachowaniem naj- wyższych standardów. Od 2006 r. koordynacją działalnoś- ci krwiodawstwa i krwiolecznictwa zajmuje się utworzone w tym celu Narodowe Centrum Krwi. Jakie są zadania nowoczesnych centrów i oddziałów krwiodawstwa we współczesnej dobie? Sytuacja krwiodawstwa bardzo się zmieniła na przestrzeni lat. W związku z ciągłym rozwojem medycyny oraz dostępem do nowoczesnych procedur i sposobów leczenia, wzrasta zapo- trzebowanie na krew i jej składniki, w szczególności w dzie- dzinie transplantologii, onkologii i hematologii. W Polsce obserwowany jest ciągły wzrost wykonywanych zabiegów, przeszczepień komórek, tkanek, narządów. Ponadto istotny wpływ na zmiany w zakresie krwiodawstwa ma także sytua- cja demograficzna (następuje proces starzenia się społe- czeństwa, a więc potencjalnie następuje wzrost ilości hospi- talizacji), co powoduje wzrost zapotrzebowania na krew. Pub- liczna służba krwi stale monitoruje bieżące stany magazynowe krwi i jej składników. RCKiK współpracują ze sobą w zakresie krwi i jej składników i w przypadku, kiedy jakiejś konkretnej grupy krwi w danej chwili potrzeba więcej, a na stanie maga- zynowym RCKiK jest jej bardzo mała ilość, natychmiast jest ona sprowadzana z innego centrum. Kto może zostać dawcą krwi? Krew lub jej składniki mogą oddawać osoby pomiędzy 18. a 65. rokiem życia, które ważą co najmniej 50 kilogramów, u których m.in. w ciągu ostatnich 6 miesięcy nie wykonano akupunktury, tatuażu, przekłucia uszu lub innych części ciała, które nie miały wykonanych żadnych zabiegów operacyj- nych, endoskopowych i innych diagnostycznych badań (np. gastroskopii, panendoskopii, artroskopii, laparoskopii) oraz nie były leczone krwią i jej składnikami. Jednorazowo pobiera się około 450 ml krwi pełnej. W ciągu roku krew pełna może być pobierana nie częściej niż 6 razy od mężczyzn i nie częściej niż 4 razy od kobiet, przy czym przerwa pomiędzy kolejnymi donacjami nie może być krótsza niż 8 tygodni. Poza metodą konwencjonalną, podczas której pobiera się krew pełną, dawcy mają także możliwość odda- nia osocza, którego nie można pobrać w okresie roku, więcej niż 25 litrów, przy czym przerwa pomiędzy poszczególnymi donacjami nie może być krótsza niż 2 tygodnie (lekarz może skrócić do tygodnia ten okres). Zabiegi pobrania płytek krwi mogą być wykonywane nie częściej niż 12 razy w roku. Czy system krwiodawstwa opiera się tylko na honorowych dawcach? Krwiodawstwo w Polsce, podobnie jak w całej Europie, jest oparte na zasadzie dobrowolnego i bezpłatnego od- dawania krwi i jej składników. Wyjątki od tej zasady okre- śla ustawa o publicznej służbie krwi. Ekwiwalent pieniężny za pobraną krew i jej składniki przysługuje dawcom rzadkich grup krwi lub dawcom, którzy zostali poddani zabiegowi uodpornienia lub innym zabiegom przed pobraniem krwi KREW – BEZCENNY LEK