Głos Pacjenta Onkologicznego Nr 1/2021

Temat numeru Projekt realizowany ze środków PFRON „Głos Pacjenta Onkologicznego” nr 1, luty 2021 14 Pacjentów po lekkim przejściu COVID- 19 szczepimy po miesiącu, a po ciężkim przejściu COVID-19 szczepimy po 3 miesiącach. Szczepienie ozdrowieńców W przypadku zakażenia bezobjawowe- go lub ze skąpymi symptomami stęże- nie przeciwciał IgG (tzw. późnej fazy), potrafi być bardzo niskie bądź zanika w ciągu kilku kolejnych tygodni od ustąpienia objawów. Obecne w surowi- cy przeciwciała ozdrowieńców mogą zneutralizować wytworzone białko S na matrycy mRNA, co może wpłynąć na skuteczność szczepienia. W badaniu klinicznym od uczestników wymagano zachowania co najmniej 60-dniowego odstępu przed otrzyma- niem lub po otrzymaniu produktów krwiopochodnych/osocza lub immuno- globulin do czasu zakończenia badania, aby mogli otrzymać placebo lub szcze- pionkę mRNA przeciw COVID-19. Wytyczne CDC także mówią o 90 dniach w przypadku podawania suro- wicy ozdrowieńców. Szczepienie przeciw COVID-19 a wstrząs anafilaktyczny Osoby z natychmiastową reakcją aler- giczną na pierwszą dawkę szczepionki mRNA COVID-19 nie powinny otrzy- mywać dodatkowych dawek żadnej ze szczepionek mRNA COVID-19. Jednak wstrząs anafilaktyczny w prze- szłości, możliwy do opanowania po- daniem adrenaliny nie powinien być przeciwwskazaniem do szczepień, po- nieważ wstrząs anafilaktyczny w prze- szłości to wstrząs wywołany z innego powodu. Druga dawka szczepienia W przypadku szczepionek mRNA, druga dawka szczepienia wywołu- je więcej odczynów. Odwrotnie jest w przypadku szczepionek wektoro- wych, gdzie drugie szczepienie to mniej odczynów niż przy pierwszym podaniu. Wystąpienie dreszczy choć jest nie- przyjemne, jest objawem wytworzenia przez organizm cytokin oznaczających odpowiedź immunologiczną po zaszcze- pieniu. Dreszcze, po pierwszym szcze- pieniu nie są więc powodem do niepo- dania drugiej dawki szczepienia. Natomiast wystąpienie neutropenii – poniżej 1500 neutrofili – jest przeciw- wskazaniem do szczepienia drugą dawką. Jak sprawdzić czy szczepienie przeciwko SAS-CoV-2 coś nam dało? Pacjent covidowy i ozdrowieniec ma- ją przeciwciała przeciwko różnym elementom wirusa m.in . białko nuk- leokapsydu (N), białko płaszcza, białko błonowe, białko S (Spike) – kolca, szczy- towe. Osoba zdrowa zaszczepiona ma wy- łącznie przeciwciała skierowane prze- ciwko podjednostce S1 i S2 białka S. Aby uzyskać odpowiedź jak najbliższą prawdzie zaleca się wykonanie ilościo- wego testu immunologicznego 14 dni po podaniu drugiej dawki szczepionki mRNA lub wektorowej. Fake-newsy wokół szczepionek • Twierdzenie, że szczepionka dopro- wadzi do problemów z płodnością jest po prostu straszeniem ludzi. Przechorowa- nie COVID-19 nie obniża zdolności prokreacyjnych ludzi. Nie stwierdzono także wpływu infekcji SARS-CoV-2, a tym bardziej szczepienia przeciw COVID-19, na zdrowie reprodukcyj- ne kobiet. Nie ma żadnych naukowo uzasadnionych przyczyn, aby sądzić, że szczepionka może w jakikolwiek sposób zagrażać płodności kobiet lub mężczyzn czy rozrodowi w ogólności. • W szczepionce są wykorzystywane linie komórkowe abortowanych płodów. Technologia produkcji szczepionek z zastosowaniem linii komórkowych wywodzących się z tkanek zarodka ludz- kiego jest stosowana powszechnie, np. w szczepionkach przeciwko różyczce, odrze, śwince, ospie wietrznej czy WZW typu A. W finalnym składzie obecnie dostępnych szczepionek wektorowych nie ma komórek pochodzących z linii komórkowej. Szczepionka AstraZeneca przeciw SARS-CoV-2 produkowana jest w genetycznie zmodyfikowanych ludz- kich embrionalnych komórkach nerki (HEK293). Komórki te wyizolowano w 1973 roku z nerki zarodka ludzkiego w Danii. Linia komórkowa HEK293 jest często stosowana w badaniach biome- dycznych, bo jest łatwa w hodowli i charakteryzuje się szybkim wzrostem. Stanowisko Zespołu Ekspertów ds. Bioetycznych Konferencji Episkopatu Polskiego i Stolicy Apostolskiej, która wypowiadała się czterokrotnie: każdy człowiek, w tym katolik, może korzystać ze szczepionek, nawet opracowanych z wykorzystaniem linii komórkowych abortowanych płodów, jeżeli nie są dostępne inne szczepionki nie budzące takich zastrzeżeń. W 2013 roku fir- ma CureVag wprowadziła szczepionkę przeciw wściekliźnie opartą na mRNA, w 2015 r. Moderna szczepionkę przeciw grypie mRNA, w 2019 firma GSK szcze- pionkę przeciw wściekliźnie mRNA. Ciekawe, że nikt wtedy nie protestował. W Polsce pacjenci przyjmują dwa leki oparte na technologii mRNA, nikt – w tym hierarchowie Kościoła Katolic- kiego – nie protestuje przeciw ich przyj- mowaniu. • RNA podawany w szczepionce prze- ciw COVID-19 zostaje przepisany na DNA. DNA zawarte w szczepionce nie wbudowuje się do genomu ludz- kiego, szczepionka nie powoduje zmian w ludzkim DNA, czego dowodem jest sam współczesny człowiek poddawany przez tysiące lat kontaktowi z DNA i RNA innych organizmów. Odporność stadna czy populacyjna? Odporność stadna jest osiągana wtedy, gdy atakujący wirus nie może znaleźć osoby wrażliwej, podatnej na jego atak. Dążenie do osiągnięcia odporności stadnej jest konieczne w sytuacji, gdy nie mamy efektywnego terapeutycznie produktu leczniczego oraz szczepionki. Jest bezwzględnie naganne, gdy mamy szczepionkę. W czasie próby zdobycia odporności stadnej umierają najsłabsi. Statystycznie jest to do zaakceptowania, ale nie z perspektywy humanistycznej, gdzie największa wartością jest człowiek. Dzisiaj istotnym problemem jest czas oraz procent zaszczepionej populacji całkowitej. Dopiero wyszczepialność na poziomie co najmniej 60% populacji, może dać nam bezpieczeństwo i otworzyć możliwość powrotu do normalnego życia. Pełny tekst dr Leszka Borkowskiego na portalu: www.glospacjenta.pl