Głos Pacjenta Onkologicznego Nr 1/2021

Jakość życia w chorobie onkologicznej Projekt realizowany ze środków PFRON „Głos Pacjenta Onkologicznego” nr 1, luty 2021 22 Mgr inż. Iwona Sajór – dietetyk kliniczny, ekspert ds. żywienia Fundacji DKMS i Centrum Edukacji Zdrowotnej, doktorantka na Wydziale Nauki o Zdrowiu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, członek Polskiego Towarzystwa Dietetyki i Polskiego Towarzystwa Medycyny Stylu Życia. Doświadczenie zawodowe zdobywała w Klinice Chorób Metabolicznych i Gastroenterologii Mazowieckiego Szpitala Bródnowskiego w Warszawie, kierowała Pracownią Prewencji i Leczenia Żywieniowego Nowotworów w Instytucie Żywności i Żywienia. Dieta wzmacniająca odporność w okresie pandemii COVID-19 W obecnej sytuacji epidemiologicznej coraz bardziej zwra- camy uwagę na naturalne sposoby wzmacniania odpor- ności organizmu. Oprócz odpowiedniej ilości snu, redukcji czynników stresogennych i regularnej aktywności fizycznej, bardzo ważny dla poprawnego funkcjonowania układu im- munologicznego jest sposób żywienia. Dieta zawierająca wszystkie niezbędne składniki odżywcze, a także błonnik pokarmowy i polifenole oddziałuje korzystnie na poprawę odporności na wiele sposobów. Odpowiednia ilość energii w diecie, pochodząca z węglowodanów, białka i tłuszczów zapewnia odporność komórkową, syntezę cytokin, wydzie- lanie przeciwciał oraz umożliwia funkcjonowanie komórek żernych pochłaniających patogeny. Antyoksydanty zawarte w warzywach i owocach zwalczają powstające w organizmie wolne rodniki tlenowe uszkadzające zdrowe komórki. Wiele roślinnych składników pożywienia wykazuje działanie przeciwzapalne, jak również stymuluje wzrost korzystnej mikroflory jelitowej, wpływającej bezpośrednio na odpo- wiedź układu immunologicznego. Stawka jest wysoka, warto więc przyjrzeć się codziennej diecie i uważnie komponować skład posiłków. Stan odżywienia a odporność Komórki układu odpornościowego żyją krótko – niektóre zaledwie 1,5 doby – i ulegają ciągłej odnowie, a do tego pro- cesu potrzebują stałego dowozu składników odżywczych po- chodzących z diety. Ważne jest to, aby ilość tych składników nie była ani zbyt mała, ani zbyt duża. Badania potwierdziły, że zarówno niedożywienie jak i przekarmienie i nadmierna masa ciała obniżają znacząco odporność organizmu. Najlepiej więc jeść tyle, aby utrzymywać wagę na stałym poziomie, w prawidłowych granicach wskaźnika stanu odżywienia BMI między 18,5 a 24,9 kg/m 2 . Wskaźnik ten można łatwo policzyć dzieląc aktualną masę ciała w kg przez wzrost w metrach podniesiony do kwadratu (np. dla osoby ważącej 60 kg i mierzącej 1,65 m wynosi on 22, 1 kg/m 2 ). U pacjentów w trakcie intensywnego lecze- nia onkologicznego niski wskaźnik BMI może dodatkowo wpływać niekorzystnie na przebieg samej terapii, dlatego ważne jest regularne kontrolowanie wagi i niedopuszczanie do jej nadmiernej utraty. Węglowodany, tłuszcze, białko a odporność Wszystkie makroskładniki zawarte w pożywieniu są nie- zbędne dla prawidłowego funkcjonowania układu odpor- nościowego. Węglowodany są podstawowym źródłem energii dla organizmu, odżywiają większość jego komórek zapewniając im sprawne działanie. Białko jest składnikiem cytokin , które biorą udział w odpowiedzi układu odpor- nościowego na wszelkiego rodzaju infekcje wirusowe, bak- teryjne czy grzybicze. Tłuszcze w odpowiednich propor- cjach mogą zmniejszać stan zapalny w organizmie i wpły- wać pozytywnie na skład mikroflory jelitowej. Wszystkie te składniki wchodzą w skład naszej codziennej diety, ale nie w każdej postaci służą odporności. Spośród cennych źródeł węglowodanów należy wybierać warzywa, owoce i nisko- przetworzone produkty zbożowe. Węglowodany pocho- dzące z cukru, słodyczy, wyrobów cukierniczych czy słodkich napojów spożywane w znacznych ilościach sprzyjają powsta- waniu stanu zapalnego w organizmie i większej podatności na choroby. Nadmiar białka zwierzęcego w diecie, szczególnie duża ilość wędlin i czerwonego mięsa, zaburza skład ważnej w kształtowaniu odporności mikroflory jelitowej i sprzyja powstawaniu komórek nowotworowych.