Niedrobnokomórkowy rak płuca – coraz więcej możliwości leczenia

2026-07-03

Leczenie niedrobnokomórkowego raka płuca coraz częściej dobiera się do sytuacji konkretnego pacjenta. Znaczenie ma nie tylko stopień zaawansowania choroby, lecz także wyniki badań molekularnych, ekspresja PD-L1 oraz ogólny stan zdrowia chorego. Dlatego tak istotna jest rozmowa z lekarzem o pełnej diagnostyce i dostępnych metodach leczenia.

Grafika ilustracyjna przedstawiająca płuca, DNA i struktury molekularne jako symbol nowoczesnej diagnostyki w leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca.

Leczenie coraz lepiej dopasowane do pacjenta

Niedrobnokomórkowy rak płuca, w skrócie NDRP, nie jest jedną chorobą, którą leczy się zawsze tak samo. U jednych pacjentów możliwa jest operacja, u innych potrzebne jest leczenie skojarzone, a przy chorobie rozsianej najważniejszy staje się dobór terapii systemowej. O wyborze decyduje wiele czynników: wyniki badań obrazowych, ocena histopatologiczna, stopień zaawansowania nowotworu, stan pacjenta oraz cechy biologiczne guza.

Dlatego dzisiejsze leczenie raka płuca coraz częściej nazywa się zindywidualizowanym. Lekarz bierze pod uwagę nie tylko samo rozpoznanie, lecz także mechanizmy odpowiadające za rozwój nowotworu i to, które leczenie będzie w danej sytuacji najbardziej uzasadnione.

Diagnostyka molekularna pomaga wybrać leczenie

W ostatnich latach wyraźnie wzrosło znaczenie diagnostyki molekularnej, czyli badania genów w komórkach nowotworu. Pozwala ona sprawdzić, czy w guzie występują konkretne zmiany genetyczne, które mogą stać się celem leczenia. U pacjentów z NDRP wykonuje się m.in. badania mutacji w genach EGFR, KRAS i BRAF, rearanżacji lub fuzji genów ALK, ROS1 i NTRK, a także ocenę ekspresji PD-L1.

Wyniki tych badań pomagają zakwalifikować chorego do terapii celowanej lub immunoterapii. Terapia celowana działa na konkretny, nieprawidłowy mechanizm w komórkach raka, a immunoterapia wspiera układ odpornościowy w rozpoznawaniu i zwalczaniu nowotworu. Żadna z tych metod nie jest odpowiednia dla wszystkich — ale u właściwie dobranych pacjentów potrafi wyraźnie zmienić przebieg leczenia.

NGS – szersze spojrzenie na profil nowotworu

Coraz większą rolę odgrywa nowoczesne badanie NGS, czyli sekwencjonowanie nowej generacji. Pozwala ono sprawdzić wiele zmian genetycznych jednocześnie, bez wykonywania osobnych testów jeden po drugim. Bywa to przydatne zwłaszcza wtedy, gdy pobranej próbki jest niewiele albo gdy decyzję o leczeniu trzeba podjąć szybko.

Warto jednak pamiętać, że wynik badania molekularnego nie zawsze przekłada się na możliwość podania konkretnego leku. Czasem dla wykrytej zmiany nie ma jeszcze dostępnej terapii w danym wskazaniu, a czasem pacjent nie spełnia kryteriów kwalifikacji. Mimo to diagnostyka molekularna pozostaje jednym z filarów planowania nowoczesnego leczenia NDRP.

Leczenie okołooperacyjne i choroba miejscowo zaawansowana

Nowe możliwości pojawiają się nie tylko w chorobie rozsianej. U pacjentów, których można leczyć radykalnie, coraz ważniejsze staje się leczenie okołooperacyjne, czyli prowadzone przed operacją lub po niej. Zależnie od typu nowotworu, wyników badań i obowiązujących kryteriów może ono obejmować chemioterapię, immunoterapię albo terapię celowaną.

Osobną sytuacją jest rak miejscowo zaawansowany, gdy zmiany są rozległe w obrębie klatki piersiowej, ale nie stwierdza się przerzutów odległych. U części chorych stosuje się wtedy leczenie skojarzone — na przykład chemioradioterapię, a po niej leczenie konsolidujące. W wybranych przypadkach terapię prowadzi się z zamiarem wyleczenia, jednak o rzeczywistym celu leczenia zawsze powinien jasno poinformować lekarz prowadzący.

Refundacja też decyduje o dostępie do leczenia

W Polsce duże znaczenie mają również decyzje refundacyjne. W ostatnim czasie poszerzyły one możliwości leczenia części pacjentów z NDRP — m.in. w zakresie wybranych terapii ukierunkowanych molekularnie, immunoterapii oraz leczenia okołooperacyjnego. To ważna wiadomość dla chorych i ich rodzin. Trzeba jednak pamiętać, że refundacja zawsze obejmuje ściśle określone wskazania.

Dlatego najlepiej zapytać lekarza, czy w danym przypadku konkretna metoda jest dostępna, czy spełnione są kryteria programu lekowego i czy potrzebne są dodatkowe badania. Zakres refundacji może się zmieniać, a kwalifikacja do leczenia zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta — ostateczną decyzję podejmuje lekarz.

Postęp jest realny, ale potrzeby wciąż są

Dzięki nowoczesnemu leczeniu u części pacjentów udaje się długo utrzymywać chorobę pod kontrolą. Dla wielu osób oznacza to więcej czasu w dobrej formie, przy terapii dopasowanej do biologii nowotworu. Nie u każdego jednak leczenie zadziała tak samo — i o tym również trzeba mówić otwarcie.

Wciąż istnieją niezaspokojone potrzeby. Dotyczą one m.in. chorych, u których nowotwór postępuje mimo wcześniejszego leczenia ukierunkowanego molekularnie, a także osób bez wykrytej zmiany możliwej do leczenia celowanego lub tych, którzy nie mogą otrzymać immunoterapii. W takich sytuacjach szczególnie liczy się leczenie w doświadczonym ośrodku, ponowna analiza wyników badań i rozmowa o kolejnych krokach — w tym o badaniach klinicznych, jeśli są dostępne.

Dobrze przygotowana rozmowa z lekarzem pomaga zrozumieć cel terapii, jej możliwe korzyści, ograniczenia i działania niepożądane. Pacjent ma prawo pytać, prosić o wyjaśnienie wyników i upewnić się, że diagnostykę przeprowadzono możliwie szeroko.

<

Źródło: Opracowanie na podstawie artykułu „Niedrobnokomórkowy rak płuca. Coraz więcej możliwości leczenia” prof. dr. hab. n. med. Pawła Krawczyka, opublikowanego w „Głosie Pacjenta Onkologicznego”, nr 2/26 (68), czerwiec 2026, oraz aktualnych informacji dotyczących programu lekowego B.6 i wykazu refundacyjnego obowiązującego od 1 lipca 2026 r.